<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X57n0954"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 954 三千有门颂略解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 954 三千有门颂略解</title> <author>明 真觉略解</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">57</idno>.<idno type="no">954</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">三千有门颂略解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00746"> <charName>CBETA CHARACTER CB00746</charName> <mapping cb:dec="983786" type="PUA">U+F02EA</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+262D0</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>罩</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(ㄇ@人)/卓]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04762"> <charName>CBETA CHARACTER CB04762</charName> <mapping cb:dec="987802" type="PUA">U+F129A</mapping> <mapping type="unicode">U+273D9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蜣</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[蜣-儿+(鬼-(白-日+田))]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-06T13:40:30"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0054b" n="0054b"/> <lb ed="X" n="0054b01"/> <lb ed="X" n="0054b02"/> <lb ed="X" n="0054b03"/> <lb ed="X" n="0054b04"/> <lb ed="X" n="0054b05"/><cb:docNumber>No. 954</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0054b06"/><lb ed="R101" n="0324a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>三千有门颂略解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0054b07"/> <lb ed="X" n="0054b08"/><lb ed="R101" n="0324a02"/><byline cb:type="author">明<persName>佛</persName>陇沙门 真觉 解</byline> <lb ed="X" n="0054b09"/><lb ed="R101" n="0324a03"/><byline cb:type="other">灵峰後学 智旭 较</byline> <lb ed="X" n="0054b10"/><lb ed="R101" n="0324a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三千有门颂略解</cb:mulu><p xml:id="pX57p0054b1001">大经云。生生不可说。乃至不生不生不可说。何 <lb ed="X" n="0054b11"/><lb ed="R101" n="0324a05"/>有三千之颂耶。然亦有因缘故。亦可得说。如其 <lb ed="X" n="0054b12"/><lb ed="R101" n="0324a06"/>不说。何以知不可说。说不可说。二皆悉昙。是故 <lb ed="X" n="0054b13"/><lb ed="R101" n="0324a07"/>陈忠肃公。乘一时可说之機。说不可说颂。此颂 <lb ed="X" n="0054b14"/><lb ed="R101" n="0324a08"/>言简意高。理深旨备。诚法门之关键也。行者幸 <lb ed="X" n="0054b15"/><lb ed="R101" n="0324a09"/>以此为修心之要焉。</p> <lb ed="X" n="0054b16"/><lb ed="R101" n="0324a10"/><p xml:id="pX57p0054b1601">万历甲申岁仲秋三日下笔故叙</p> <lb ed="X" n="0054b17"/><lb ed="R101" n="0324a11"/><p xml:id="pX57p0054b1701">原夫三德秘藏。非有非空。双非空有。而题称有者。 <lb ed="X" n="0054b18"/><lb ed="R101" n="0324a12"/>所谓秘藏不可思议也。若曰般若纤尘不立。则非 <lb ed="X" n="0054b19"/><lb ed="R101" n="0324a13"/>此空。若曰解脱万法悉备。则非此假。若曰法身不 <lb ed="X" n="0054b20"/><lb ed="R101" n="0324a14"/>即两边。则非此中。何者。空有分张。是可思议。非圆 <lb ed="X" n="0054b21"/><lb ed="R101" n="0324a15"/>三德。何名秘藏。故于圆有。有即是空。不唯即空。亦 <lb ed="X" n="0054b22"/><lb ed="R101" n="0324a16"/>乃即中。故于圆空。空即是中。不唯即中。亦乃即假。 <lb ed="X" n="0054b23"/><lb ed="R101" n="0324a17"/>故于圆中。不唯双遮。而复双照。所谓擧一即三。言 <lb ed="X" n="0054b24"/><lb ed="R101" n="0324a18"/>三即一。若世伊三点。首罗三目。不纵不横。非幷非 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0054c" n="0054c"/> <lb ed="X" n="0054c01"/><lb ed="R101" n="0324b01"/>别。不可思议。是今秘藏也。故题称有。意实在兹。岂 <lb ed="X" n="0054c02"/><lb ed="R101" n="0324b02"/>同偏教所云有哉。释此有二。一开释。二合释。开释 <lb ed="X" n="0054c03"/><lb ed="R101" n="0324b03"/>又四。一释颂。二释门。三释有。四释三千。释颂又二。 <lb ed="X" n="0054c04"/><lb ed="R101" n="0324b04"/>一孤应释。二通别释。孤应者。应。谓应颂。应长行而 <lb ed="X" n="0054c05"/><lb ed="R101" n="0324b05"/>颂也。如诸经中。先长行。後偈颂。亦如此方先叙後 <lb ed="X" n="0054c06"/><lb ed="R101" n="0324b06"/>铭之类。孤。谓孤起。有不颂长行而自起者。有无长 <lb ed="X" n="0054c07"/><lb ed="R101" n="0324b07"/>文而自起者。俱曰孤起。此颂前虽无文。盖颂止观 <lb ed="X" n="0054c08"/><lb ed="R101" n="0324b08"/>圆初门也。宜属应颂。據今单行。亦孤起摄。应颂孤 <lb ed="X" n="0054c09"/><lb ed="R101" n="0324b09"/>起。皆为通颂。有门所以。为别颂也。二通别释者。颂 <lb ed="X" n="0054c10"/><lb ed="R101" n="0324b10"/>之一字。为通。颂上四字。为别。通者。通经律论故。如 <lb ed="X" n="0054c11"/><lb ed="R101" n="0324b11"/>示法花颂花严颂等。故通。别者。别在此颂。不通馀 <lb ed="X" n="0054c12"/><lb ed="R101" n="0324b12"/>故。如云花严颂非法花颂等。故别。以别待通。无通 <lb ed="X" n="0054c13"/><lb ed="R101" n="0324b13"/>不别。以通对别。无别不通。通别释题。一家矩则。永 <lb ed="X" n="0054c14"/><lb ed="R101" n="0324b14"/>殊他解。具如妙宗破斥云云。二释门者。门随教立。 <lb ed="X" n="0054c15"/><lb ed="R101" n="0324b15"/>教随理生。理有生灭无生无量无作之异。教有藏 <lb ed="X" n="0054c16"/><lb ed="R101" n="0324b16"/>通别圆四教之殊。教既有四。门岂一乎。故教教各 <lb ed="X" n="0054c17"/><lb ed="R101" n="0324b17"/>有四门。门门各有一理。依门入理。理复随多。理本 <lb ed="X" n="0054c18"/><lb ed="R101" n="0324b18"/>是一。岂有十六。开会废竟。其理自平。问。今之门者。 <lb ed="X" n="0054c19"/><lb ed="R101" n="0325a01"/>何教何门何理摄耶。答。能诠所诠既非偏小。理合 <lb ed="X" n="0054c20"/><lb ed="R101" n="0325a02"/>圆门。圆门初有。即无作理。故颂云。不以妙假有门 <lb ed="X" n="0054c21"/><lb ed="R101" n="0325a03"/>观。谁知法界具足法。又经说门多种。有以教为门 <lb ed="X" n="0054c22"/><lb ed="R101" n="0325a04"/>者。即文字为门也。如大品四十二字门等。有以观 <lb ed="X" n="0054c23"/><lb ed="R101" n="0325a05"/>为门者。即观行为门也。如释论明菩萨修三三昧 <lb ed="X" n="0054c24"/><lb ed="R101" n="0325a06"/>缘诸法实相等。有以智为门者。即智慧为门也。如 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0055a" n="0055a"/> <lb ed="X" n="0055a01"/><lb ed="R101" n="0325a07"/>法花经云其智慧门等。有以理为门者。即理为门 <lb ed="X" n="0055a02"/><lb ed="R101" n="0325a08"/>也。如大品明无生法无来无去即是<persName>佛</persName>等。今圆初 <lb ed="X" n="0055a03"/><lb ed="R101" n="0325a09"/>有。岂外乎是。何者。教故有观。观故有智。智故入理。 <lb ed="X" n="0055a04"/><lb ed="R101" n="0325a10"/>理故圆妙。此颂三十六句。二百五十二言。非教乎。 <lb ed="X" n="0055a05"/><lb ed="R101" n="0325a11"/>因教知有。知有者非智乎。知有故施功为真为俗 <lb ed="X" n="0055a06"/><lb ed="R101" n="0325a12"/>为中。非观乎。三谛理显圆妙开敷。物物无拘。头头 <lb ed="X" n="0055a07"/><lb ed="R101" n="0325a13"/>不碍。非理乎。或曰。教门通观。观门通智。智门通理。 <lb ed="X" n="0055a08"/><lb ed="R101" n="0325a14"/>理复何通。曰。止观有此问。彼答云。能依是门。所依 <lb ed="X" n="0055a09"/><lb ed="R101" n="0325a15"/>何得非门。虽无所通。究竟遍通。是妙门也。故此初 <lb ed="X" n="0055a10"/><lb ed="R101" n="0325a16"/>有。亦须四门。又复应知。不唯圆有用此四门。一十 <lb ed="X" n="0055a11"/><lb ed="R101" n="0325a17"/>六门。须教须观须智入理。但此圆有。故约大释。三 <lb ed="X" n="0055a12"/><lb ed="R101" n="0325a18"/>释有者。有即究竟有。三千法是也。智者大师云。以 <lb ed="X" n="0055a13"/><lb ed="R101" n="0325b01"/>有门为圆通之相。又云。此相四门皆妙无粗。颂云。 <lb ed="X" n="0055a14"/><lb ed="R101" n="0325b02"/>不思议假非偏假。假。即有也。非偏。即圆也。岂非有 <lb ed="X" n="0055a15"/><lb ed="R101" n="0325b03"/>即圆通且妙乎。或曰。有门既妙。三门亦妙。何偏称 <lb ed="X" n="0055a16"/><lb ed="R101" n="0325b04"/>有。曰。三门平等。有复何妨。若有为法界。摄一切法。 <lb ed="X" n="0055a17"/><lb ed="R101" n="0325b05"/>则见思之假为法界。亦摄一切法。生死之有即实 <lb ed="X" n="0055a18"/><lb ed="R101" n="0325b06"/>相有。亦摄一切法。所谓一法趣一切法。一切法趣 <lb ed="X" n="0055a19"/><lb ed="R101" n="0325b07"/>一法也。一切法趣有。有即法界实相。出法界实相 <lb ed="X" n="0055a20"/><lb ed="R101" n="0325b08"/>外。更无可论。此即立题为有之意。四释三千者。有 <lb ed="X" n="0055a21"/><lb ed="R101" n="0325b09"/>事有理。事者。事造三千。理者。理具三千。花严经云。 <lb ed="X" n="0055a22"/><lb ed="R101" n="0325b10"/>心如工画师。造种种五阴。荆溪释云。言心造者。不 <lb ed="X" n="0055a23"/><lb ed="R101" n="0325b11"/>出二意。一者约理。造即是具。二者约事。不出三世。 <lb ed="X" n="0055a24"/><lb ed="R101" n="0325b12"/>今先明理具。次明事造。理具三千者。不二门云。心 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0055b" n="0055b"/> <lb ed="X" n="0055b01"/><lb ed="R101" n="0325b13"/>之色心也。谓根尘相对。一念心起。此一念心。具三 <lb ed="X" n="0055b02"/><lb ed="R101" n="0325b14"/>千法。三千法者。谓念心若起。必属一界。一界现起。 <lb ed="X" n="0055b03"/><lb ed="R101" n="0325b15"/>九界冥伏。冥伏为理。现起为事。理事互具。成十法 <lb ed="X" n="0055b04"/><lb ed="R101" n="0325b16"/>界。十法界者。所谓地狱。饿鬼。畜牲。修罗。人。天。声闻。 <lb ed="X" n="0055b05"/><lb ed="R101" n="0325b17"/>缘觉。菩萨。<persName>佛</persName>也。十界各各现起冥伏。互具成百法 <lb ed="X" n="0055b06"/><lb ed="R101" n="0325b18"/>界。又百界各具十如是法。所谓如是相。如是性。如 <lb ed="X" n="0055b07"/><lb ed="R101" n="0326a01"/>是体。如是力。如是作。如是因。如是缘。如是果。如是 <lb ed="X" n="0055b08"/><lb ed="R101" n="0326a02"/>报。如是本末究竟等。若一界具十。十界则具百。百 <lb ed="X" n="0055b09"/><lb ed="R101" n="0326a03"/>界则具千如是法矣。此千如是。五阴一千。众生一 <lb ed="X" n="0055b10"/><lb ed="R101" n="0326a04"/>千。此二千法。属正报。国土一千。属依报。依正共论。 <lb ed="X" n="0055b11"/><lb ed="R101" n="0326a05"/>故曰三千。止观云。若无心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0055b1101" n="0055b1101"/><anchor xml:id="beg0055b1101" n="0055b1101"/>已<anchor xml:id="end0055b1101"/>。介尔有心。则三千 <lb ed="X" n="0055b12"/><lb ed="R101" n="0326a06"/>具足。法花玄義云。根尘相对。一念心起。于十界中。 <lb ed="X" n="0055b13"/><lb ed="R101" n="0326a07"/>必属一界。即具百界千如。于一念中。悉皆备足。此 <lb ed="X" n="0055b14"/><lb ed="R101" n="0326a08"/>心幻师。于一日夜。常造种种众生种种五阴种种 <lb ed="X" n="0055b15"/><lb ed="R101" n="0326a09"/>国土。所谓地狱假实国土。乃至<persName>佛</persName>界假实国土。行 <lb ed="X" n="0055b16"/><lb ed="R101" n="0326a10"/>人当自选择何道可从。教观二文皆谭理具。故引 <lb ed="X" n="0055b17"/><lb ed="R101" n="0326a11"/>以证。若欲备知。须当启彼。次明事造者。事造三千 <lb ed="X" n="0055b18"/><lb ed="R101" n="0326a12"/>也。荆溪云。即心名变。变名为造。造谓体用。体用者。 <lb ed="X" n="0055b19"/><lb ed="R101" n="0326a13"/>全体起用也。体者。三千之性。性即理具。用者。二千 <lb ed="X" n="0055b20"/><lb ed="R101" n="0326a14"/>之相。相即事造。荆溪又云。幷由理具。方有事用。今 <lb ed="X" n="0055b21"/><lb ed="R101" n="0326a15"/>欲修观。但观理具。俱破俱立。俱是法界。任运摄得 <lb ed="X" n="0055b22"/><lb ed="R101" n="0326a16"/>权实所现。又四句立法云。理则性德缘了。事则修 <lb ed="X" n="0055b23"/><lb ed="R101" n="0326a17"/>德三因。迷则三道流转。悟则果中勝用。初句即理 <lb ed="X" n="0055b24"/><lb ed="R101" n="0326a18"/>具三千也。二三四句即事造三千也。又事造中。初 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0055c" n="0055c"/> <lb ed="X" n="0055c01"/><lb ed="R101" n="0326b01"/>句谓顺修事。名字等四即是也。第二句谓逆修事。 <lb ed="X" n="0055c02"/><lb ed="R101" n="0326b02"/>理即是也。第三句究竟即。圆满菩提是也。此初句 <lb ed="X" n="0055c03"/><lb ed="R101" n="0326b03"/>幷第三句。但约圆教顺修而论。理而推之。前三教 <lb ed="X" n="0055c04"/><lb ed="R101" n="0326b04"/>人俱名顺修。故四教義俱判六即。但分证究竟不 <lb ed="X" n="0055c05"/><lb ed="R101" n="0326b05"/>同也。若约收简。收则俱名为顺。简则别修犹逆。岂 <lb ed="X" n="0055c06"/><lb ed="R101" n="0326b06"/>藏通人而预其顺。别教证道。方入顺流。问。前云收 <lb ed="X" n="0055c07"/><lb ed="R101" n="0326b07"/>则俱名为顺。人天乘者为逆为顺。答。人天在暂免 <lb ed="X" n="0055c08"/><lb ed="R101" n="0326b08"/>三涂苦边。亦名为顺。唯三恶道。无顺纯逆。故独判 <lb ed="X" n="0055c09"/><lb ed="R101" n="0326b09"/>其逆修者也。有人不许三恶六即。请观修字。善恶 <lb ed="X" n="0055c10"/><lb ed="R101" n="0326b10"/>虽异。其修岂殊。既称修者。在因边不无六義。故妙 <lb ed="X" n="0055c11"/><lb ed="R101" n="0326b11"/>宗钞云。三乘人天等下至蛣<g ref="#CB04762">蜣</g>。皆须六即判其初 <lb ed="X" n="0055c12"/><lb ed="R101" n="0326b12"/>後。若不尔者。则十界不全。六即不遍。何名立法网 <lb ed="X" n="0055c13"/><lb ed="R101" n="0326b13"/>法无馀。但顺修趣上。逆修趣下。自殊冠履。故逆修 <lb ed="X" n="0055c14"/><lb ed="R101" n="0326b14"/>者。置之理即。贬而不论。若细推之。理合幷有。况情 <lb ed="X" n="0055c15"/><lb ed="R101" n="0326b15"/>与无情。悉约十界。岂三恶道。独不然哉。故三千法。 <lb ed="X" n="0055c16"/><lb ed="R101" n="0326b16"/>一尘三千不少。刹海三千不多。纵亦三千。横亦三 <lb ed="X" n="0055c17"/><lb ed="R101" n="0326b17"/>千。三千自在。无法不遍。故题之曰三千有也。复颂 <lb ed="X" n="0055c18"/><lb ed="R101" n="0326b18"/>之曰不思议有。事理三十。立题罄矣。问台。宗释题。 <lb ed="X" n="0055c19"/><lb ed="R101" n="0327a01"/>皆有五章。此释论题。还例否耶。答。台宗释经。五章 <lb ed="X" n="0055c20"/><lb ed="R101" n="0327a02"/>悉例。释诸论题。未见悬谭。若以義推。亦应具有。且 <lb ed="X" n="0055c21"/><lb ed="R101" n="0327a03"/>题中门者。如以理为门。即单法为名。若以门为喩。 <lb ed="X" n="0055c22"/><lb ed="R101" n="0327a04"/>即法譬为名。今能通即所通理。正以单法为名也。 <lb ed="X" n="0055c23"/><lb ed="R101" n="0327a05"/>题中三千有者。即是理。理即法界。颂云。门门一一 <lb ed="X" n="0055c24"/><lb ed="R101" n="0327a06"/>为法界。故知法界为体也。此法界体。从三观入。若 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0056a" n="0056a"/> <lb ed="X" n="0056a01"/><lb ed="R101" n="0327a07"/>匪三观。入则无由。颂云不以妙假有门观。谁知法 <lb ed="X" n="0056a02"/><lb ed="R101" n="0327a08"/>界具足法。故知三观为宗也。三千之性为能具。三 <lb ed="X" n="0056a03"/><lb ed="R101" n="0327a09"/>千之相为所具。能具即体。所具即用。颂云。若止观 <lb ed="X" n="0056a04"/><lb ed="R101" n="0327a10"/>心不观具。则于一观分二家。故知具字为用也。又 <lb ed="X" n="0056a05"/><lb ed="R101" n="0327a11"/>云。一家观门异诸说。既异诸说。不同偏小。故知大 <lb ed="X" n="0056a06"/><lb ed="R101" n="0327a12"/>乘为教相也。词義若此。故知应有。二合释者。又为 <lb ed="X" n="0056a07"/><lb ed="R101" n="0327a13"/>二。一会通总别。二具有十乘。会通总别者。题目是 <lb ed="X" n="0056a08"/><lb ed="R101" n="0327a14"/>总。正文是别。以总总别。别无所别。以别别总。总无 <lb ed="X" n="0056a09"/><lb ed="R101" n="0327a15"/>所总。总无所总。故总即是别。别无所别。故别即是 <lb ed="X" n="0056a10"/><lb ed="R101" n="0327a16"/>总。故于总中领略。则于别中思过半矣。问。若曰总 <lb ed="X" n="0056a11"/><lb ed="R101" n="0327a17"/>无所总。总即是别。用别何为。答。既曰别无所别。别 <lb ed="X" n="0056a12"/><lb ed="R101" n="0327a18"/>即是总。不妨有别。愈彰总意。总有能通之门。所通 <lb ed="X" n="0056a13"/><lb ed="R101" n="0327b01"/>之理。能即是所。所即是能。别亦例尔。能通之门者。 <lb ed="X" n="0056a14"/><lb ed="R101" n="0327b02"/>问。别中四门齐观。总中何独称有。答。皆不思议故。 <lb ed="X" n="0056a15"/><lb ed="R101" n="0327b03"/>圆教初门故。门为能通。理为所通。所通之理。藉能 <lb ed="X" n="0056a16"/><lb ed="R101" n="0327b04"/>通入。能通即四门也。四门宽廣。有门为要。若入有 <lb ed="X" n="0056a17"/><lb ed="R101" n="0327b05"/>门。有门不可思议故。有即三门。若入三门。三门不 <lb ed="X" n="0056a18"/><lb ed="R101" n="0327b06"/>可思议故。三即有门。故颂曰。初门即三三即一。既 <lb ed="X" n="0056a19"/><lb ed="R101" n="0327b07"/>皆不可思议。何尝定三定一。故颂曰。非一非三又 <lb ed="X" n="0056a20"/><lb ed="R101" n="0327b08"/>非四。所以别中四门。即总中之有。总中之有。即别 <lb ed="X" n="0056a21"/><lb ed="R101" n="0327b09"/>中之四。别中虽四。意实在有。所谓圆门。所谓不可 <lb ed="X" n="0056a22"/><lb ed="R101" n="0327b10"/>思议故。故颂曰。是故四门之初门。即是不可思议 <lb ed="X" n="0056a23"/><lb ed="R101" n="0327b11"/>假。又曰。不以妙假有门观。谁知法界具足法。故知 <lb ed="X" n="0056a24"/><lb ed="R101" n="0327b12"/>一三虽异。总别无差。</p><p xml:id="pX57p0056a2409" cb:place="inline">所谓所通之理者。问。总曰三 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0056b" n="0056b"/> <lb ed="X" n="0056b01"/><lb ed="R101" n="0327b13"/>千。别曰法界。法界似无。三千是有。总别何会。答。若 <lb ed="X" n="0056b02"/><lb ed="R101" n="0327b14"/>曰法界似无。便同他说。非今性具。须知三千一一 <lb ed="X" n="0056b03"/><lb ed="R101" n="0327b15"/>全体皆是法界。法界全体悉是三千。但全性成修。 <lb ed="X" n="0056b04"/><lb ed="R101" n="0327b16"/>即三千之相。全修在性。即三千之性。三千之相。总 <lb ed="X" n="0056b05"/><lb ed="R101" n="0327b17"/>中曰有。三千之性。别中曰一。一即是有。有即是一。 <lb ed="X" n="0056b06"/><lb ed="R101" n="0327b18"/>故颂曰。岂知十界本来一。三千本一亦如是。又曰。 <lb ed="X" n="0056b07"/><lb ed="R101" n="0328a01"/>非但空。非但中。既俱非但。中空有有。岂同他宗法 <lb ed="X" n="0056b08"/><lb ed="R101" n="0328a02"/>界。扩然太空哉。问。他宗法界。亦有事事无碍。何同 <lb ed="X" n="0056b09"/><lb ed="R101" n="0328a03"/>太空。答。彼但果上融通。何关众生本理者也。故实 <lb ed="X" n="0056b10"/><lb ed="R101" n="0328a04"/>不类。问。自宗他宗。拣别云何。答。有粗有妙。他宗云。 <lb ed="X" n="0056b11"/><lb ed="R101" n="0328a05"/>法界之理。唯一淸净。不具通惑别惑事识业识烦 <lb ed="X" n="0056b12"/><lb ed="R101" n="0328a06"/>恼结业三乘六道变易分段。迷中二法。理皆不具。 <lb ed="X" n="0056b13"/><lb ed="R101" n="0328a07"/>理既不具。便成别有。别有之法。非二<persName>佛</persName>性。既非<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0056b14"/><lb ed="R101" n="0328a08"/>性。岂非<persName>佛</persName>性被迷中二法之所覆也。所覆之法。皆 <lb ed="X" n="0056b15"/><lb ed="R101" n="0328a09"/>由真如不守自性。随于染缘。作上迷中二法。法智 <lb ed="X" n="0056b16"/><lb ed="R101" n="0328a10"/>大师立喩云。如淳善人。一切恶事。非本所能。为恶 <lb ed="X" n="0056b17"/><lb ed="R101" n="0328a11"/>人逼。令作众恶。故说善人为恶人所覆。今欲归中。 <lb ed="X" n="0056b18"/><lb ed="R101" n="0328a12"/>复用淸净真如。别缘真谛及以俗中。次第翻破一 <lb ed="X" n="0056b19"/><lb ed="R101" n="0328a13"/>切迷中二法。是故能宗之人。所宗之教。悉成粗也。 <lb ed="X" n="0056b20"/><lb ed="R101" n="0328a14"/>今家不尔。以知法界具染恶性。体染恶修。故通别 <lb ed="X" n="0056b21"/><lb ed="R101" n="0328a15"/>惑等一切迷法。当处即是缘了<persName>佛</persName>性。既皆<persName>佛</persName>性。岂 <lb ed="X" n="0056b22"/><lb ed="R101" n="0328a16"/>有<persName>佛</persName>性更覆<persName>佛</persName>性。法智大师立喩云。如君子不器。 <lb ed="X" n="0056b23"/><lb ed="R101" n="0328a17"/>善恶皆能。或同恶人作诸恶事。则彰<anchor xml:id="nkr_note_add_0056b2301" n="0056b2301"/><anchor xml:id="beg0056b2301" n="0056b2301"/>己<anchor xml:id="end0056b2301"/>能。何覆之 <lb ed="X" n="0056b24"/><lb ed="R101" n="0328a18"/>有。故即二迷以为缘了。显发于正。是故此宗。能宗 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0056c" n="0056c"/> <lb ed="X" n="0056c01"/><lb ed="R101" n="0328b01"/>所宗。悉皆称妙。颂曰。唯一具字显今宗。此歎所宗 <lb ed="X" n="0056c02"/><lb ed="R101" n="0328b02"/>之妙也。颂曰。入此宗者甚稀有。此歎能宗之妙也。 <lb ed="X" n="0056c03"/><lb ed="R101" n="0328b03"/>颂曰。彼迷一心具诸法。此斥能宗之粗也。颂曰。堕 <lb ed="X" n="0056c04"/><lb ed="R101" n="0328b04"/>在通别次第中。此斥所宗之粗也。自宗他宗。粗妙 <lb ed="X" n="0056c05"/><lb ed="R101" n="0328b05"/>如是。</p><p xml:id="pX57p0056c0503" cb:place="inline">所谓能即是所者。问。能即有门。所即三千。云 <lb ed="X" n="0056c06"/><lb ed="R101" n="0328b06"/>何相即。答。能通之门。即修也。所通之理。即性也。所 <lb ed="X" n="0056c07"/><lb ed="R101" n="0328b07"/>谓全修在性。全性成修。岂不相即。</p><p xml:id="pX57p0056c0714" cb:place="inline">所谓所即是能 <lb ed="X" n="0056c08"/><lb ed="R101" n="0328b08"/>者。问。若解能即是所。便悟所即是能。何翻覆耶。答。 <lb ed="X" n="0056c09"/><lb ed="R101" n="0328b09"/>诚如所问。但前以境融观。恐有境存。今乃以观融 <lb ed="X" n="0056c10"/><lb ed="R101" n="0328b10"/>境。仍恐观在。故互融之。不留眹迹。又融则无二。不 <lb ed="X" n="0056c11"/><lb ed="R101" n="0328b11"/>废两分。表不思议境观。纵横逆顺。无不圆融。故作 <lb ed="X" n="0056c12"/><lb ed="R101" n="0328b12"/>是说也。</p><p xml:id="pX57p0056c1204" cb:place="inline">二具有十乘者。问。闻夫修有正与方便。今 <lb ed="X" n="0056c13"/><lb ed="R101" n="0328b13"/>是何修。答。正修。问。正有十乘。颂还有耶。答。十乘理 <lb ed="X" n="0056c14"/><lb ed="R101" n="0328b14"/>遍。况此颂也。略陈梗槪。一观不思议境。谓观五阴 <lb ed="X" n="0056c15"/><lb ed="R101" n="0328b15"/>悉忘能所。故不思议。颂曰。不思议假非偏假。又曰。 <lb ed="X" n="0056c16"/><lb ed="R101" n="0328b16"/>即是不可思议假。既曰假非偏假。则一假具足一 <lb ed="X" n="0056c17"/><lb ed="R101" n="0328b17"/>切诸法。诸法即百界千如也。此法即空即假即中。 <lb ed="X" n="0056c18"/><lb ed="R101" n="0328b18"/>廣大圆满。横竖自在。更不前後。岂非不可思议境。 <lb ed="X" n="0056c19"/><lb ed="R101" n="0329a01"/>也。二真正发菩提心。既知前境。当发大心。发大心 <lb ed="X" n="0056c20"/><lb ed="R101" n="0329a02"/>者。悲自悲他。上求下化也。上求。谓求<persName>佛</persName>果。下化。谓 <lb ed="X" n="0056c21"/><lb ed="R101" n="0329a03"/>化众生。悲自向不知此。方今始悟。悲他一向在迷。 <lb ed="X" n="0056c22"/><lb ed="R101" n="0329a04"/>全不省觉。颂云。不以妙假有门观。谁知法界具足 <lb ed="X" n="0056c23"/><lb ed="R101" n="0329a05"/>法。此颂悲自也。又云。彼迷一心具诸法。堕在通别 <lb ed="X" n="0056c24"/><lb ed="R101" n="0329a06"/>次第中。此颂悲他也。既悲自及他。岂不为他说此。 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0057a" n="0057a"/> <lb ed="X" n="0057a01"/><lb ed="R101" n="0329a07"/>故知此颂。不少菩提心矣。三善巧安心止观。止。即 <lb ed="X" n="0057a02"/><lb ed="R101" n="0329a08"/>三止。观。即三观。即止为观。即观为止。随自随他。或 <lb ed="X" n="0057a03"/><lb ed="R101" n="0329a09"/>暗或散。称機修治。故曰善巧。颂曰。空即是心假是 <lb ed="X" n="0057a04"/><lb ed="R101" n="0329a10"/>色。非色非心名曰中。此颂三观安心也。又云。色心 <lb ed="X" n="0057a05"/><lb ed="R101" n="0329a11"/>绝处中体现。此颂三止安心也。四破法遍。法。即见 <lb ed="X" n="0057a06"/><lb ed="R101" n="0329a12"/>思尘沙无明也。以三观破三惑。非前非後。亦不一 <lb ed="X" n="0057a07"/><lb ed="R101" n="0329a13"/>时。故曰破遍。颂曰。空即是心假是色。非色非心名 <lb ed="X" n="0057a08"/><lb ed="R101" n="0329a14"/>曰中。空即是心者。破见思惑也。假是色者。破尘沙 <lb ed="X" n="0057a09"/><lb ed="R101" n="0329a15"/>惑也。非色非心者。破无明惑也。此三顿破。故曰破 <lb ed="X" n="0057a10"/><lb ed="R101" n="0329a16"/>遍。若稍有法存。则不名遍也。五识通塞。若根若尘。 <lb ed="X" n="0057a11"/><lb ed="R101" n="0329a17"/>若一念心与道间隔。即塞也。若加观照。即通也。知 <lb ed="X" n="0057a12"/><lb ed="R101" n="0329a18"/>间隔。知观照。即识也。颂曰。闻思修证无不妙。心能 <lb ed="X" n="0057a13"/><lb ed="R101" n="0329b01"/>观此体具故。此颂通也。又曰。若止观心不观具。则 <lb ed="X" n="0057a14"/><lb ed="R101" n="0329b02"/>于一观分二家。此颂塞也。若通须护。有塞须破。于 <lb ed="X" n="0057a15"/><lb ed="R101" n="0329b03"/>通起塞。能破如所破。其斯之谓与。六道品调适。道 <lb ed="X" n="0057a16"/><lb ed="R101" n="0329b04"/>品。即三十七道品。调适。即随宜对治也。人若于此 <lb ed="X" n="0057a17"/><lb ed="R101" n="0329b05"/>法门一一分晓。一一修治。虽止虽观。弥暗弥散。或 <lb ed="X" n="0057a18"/><lb ed="R101" n="0329b06"/>动或静。随境随流。盖未调适破惑故也。今乃随其 <lb ed="X" n="0057a19"/><lb ed="R101" n="0329b07"/>根性。一一调之。何者。或宜初门入法界。即修初门 <lb ed="X" n="0057a20"/><lb ed="R101" n="0329b08"/>以至破惑。或宜三门入法界。即修三门以至破惑。 <lb ed="X" n="0057a21"/><lb ed="R101" n="0329b09"/>若入初门。即入三门。若入三门。即入初门。故颂曰。 <lb ed="X" n="0057a22"/><lb ed="R101" n="0329b10"/>初门即三三即一。是谓调适。七对治助开。以上道 <lb ed="X" n="0057a23"/><lb ed="R101" n="0329b11"/>品对其根性。助修开发也。圆理开发。则不住初门。 <lb ed="X" n="0057a24"/><lb ed="R101" n="0329b12"/>亦不住二三四门。门门俱遣。法界圆通。故颂曰。非 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0057b" n="0057b"/> <lb ed="X" n="0057b01"/><lb ed="R101" n="0329b13"/>一非三又非四。八知次位。次位。谓五十五位也。须 <lb ed="X" n="0057b02"/><lb ed="R101" n="0329b14"/>判六即。何者。或有高推圣境。自鄙无分。或有以下 <lb ed="X" n="0057b03"/><lb ed="R101" n="0329b15"/>劣人。滥齐极果。故以即而常六。简下劣人。六而常 <lb ed="X" n="0057b04"/><lb ed="R101" n="0329b16"/>即。收高推者。缓急得宜。入萨婆若。颂曰。凡夫心具 <lb ed="X" n="0057b05"/><lb ed="R101" n="0329b17"/>即<persName>佛</persName>具。是为位次。九能安忍。安忍。谓有内外三術 <lb ed="X" n="0057b06"/><lb ed="R101" n="0329b18"/>安忍于心。内三術。法也。外三術。人也。人法稀有。安 <lb ed="X" n="0057b07"/><lb ed="R101" n="0330a01"/>忍于心。故颂曰。唯一具字显今宗。入此宗者甚希 <lb ed="X" n="0057b08"/><lb ed="R101" n="0330a02"/>有。十離法爱。前之九乘。或直达初住。或超至等妙。 <lb ed="X" n="0057b09"/><lb ed="R101" n="0330a03"/>皆无著想。若生法爱。即堕信中。岂能前进到萨雲 <lb ed="X" n="0057b10"/><lb ed="R101" n="0330a04"/>地。故颂曰取著不圆则不具也。须知初是上根所 <lb ed="X" n="0057b11"/><lb ed="R101" n="0330a05"/>修。从二至六。中根用观。自七至十。下根作功。虽裂 <lb ed="X" n="0057b12"/><lb ed="R101" n="0330a06"/>三根。同观一不思议境。即不思议境。具下九乘。九 <lb ed="X" n="0057b13"/><lb ed="R101" n="0330a07"/>乘不離一境。一境不废九乘。若不尔者。即非圆门 <lb ed="X" n="0057b14"/><lb ed="R101" n="0330a08"/>修相。又非大白牛车。故凡修履。十乘具足。不可见 <lb ed="X" n="0057b15"/><lb ed="R101" n="0330a09"/>此上中下说。便不修九。妄修上根。问。今释颂题。用 <lb ed="X" n="0057b16"/><lb ed="R101" n="0330a10"/>十乘为。答。若非十乘。即同破驴车。运载众生入于 <lb ed="X" n="0057b17"/><lb ed="R101" n="0330a11"/>恶道。故此十乘。经经皆有。论论不无。但昧者不知。 <lb ed="X" n="0057b18"/><lb ed="R101" n="0330a12"/>修堕偏倒。能知具足。始为上乘。释题竟。</p> <lb ed="X" n="0057b19"/><lb ed="R101" n="0330a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX57p0057b1901">宋忠肃公陈瓘述</p></cb:div> <lb ed="X" n="0057b20"/><lb ed="R101" n="0330a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057b2001">陈瓘。字莹中。官谏议。谥忠肃。述者。不敢当作。公之 <lb ed="X" n="0057b21"/><lb ed="R101" n="0330a15"/>谦辞。公受法于中立法师。为法智大师五世孙。观 <lb ed="X" n="0057b22"/><lb ed="R101" n="0330a16"/>其所上师书。见其谆谆于教观矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0057b23"/><lb ed="R101" n="0330a17"/><p xml:id="pX57p0057b2301">△正文四。初能通门。二所通理。三观即境。四境即 <lb ed="X" n="0057b24"/><lb ed="R101" n="0330a18"/>观。初中二。初明初门不可思议。二明四门圆融无 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0057c" n="0057c"/> <lb ed="X" n="0057c01"/><lb ed="R101" n="0330b01"/>碍。初又二。初明三观圆融。二结不可思议。初又三。 <lb ed="X" n="0057c02"/><lb ed="R101" n="0330b02"/>初明假观。二明空观。三明中观。今初。</p> <lb ed="X" n="0057c03"/><lb ed="R101" n="0330b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0057c0301"><l>不思议假非偏假</l><l>此假本具一切法</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0057c04"/><lb ed="R101" n="0330b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057c0401">不思议假者。圆教初门也。假即是有。有何所有。有 <lb ed="X" n="0057c05"/><lb ed="R101" n="0330b05"/>三千法也。此三千法。即空即中。故曰非偏。既即空 <lb ed="X" n="0057c06"/><lb ed="R101" n="0330b06"/>中。非三非一。故不思议。不思议假者。标也。非偏假 <lb ed="X" n="0057c07"/><lb ed="R101" n="0330b07"/>者。释也。下句出非偏所以。藏教以生灭观。观一切 <lb ed="X" n="0057c08"/><lb ed="R101" n="0330b08"/>法。一一隔历。故谓偏。圆教以无作观。观一切法。一 <lb ed="X" n="0057c09"/><lb ed="R101" n="0330b09"/>一圆融。故谓非。一切法者。空中法也。此法天然。非 <lb ed="X" n="0057c10"/><lb ed="R101" n="0330b10"/>今始有。故曰本具。下二观例此应云真空不空非 <lb ed="X" n="0057c11"/><lb ed="R101" n="0330b11"/>但空。此空本具一切法。中观亦尔。文略意周矣。所 <lb ed="X" n="0057c12"/><lb ed="R101" n="0330b12"/>谓具法者。假具空中法。空具中假法。中具两边法。 <lb ed="X" n="0057c13"/><lb ed="R101" n="0330b13"/>问。假即空中。何独称假。答。有易修故。若入初门。三 <lb ed="X" n="0057c14"/><lb ed="R101" n="0330b14"/>门齐故。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0057c1404" cb:place="inline">△二明空观。</p> <lb ed="X" n="0057c15"/><lb ed="R101" n="0330b15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0057c1501"><l>真空不空非但空</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0057c16"/><lb ed="R101" n="0330b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057c1601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0057c1601" n="0057c1601"/><anchor xml:id="beg0057c1601" n="0057c1601"/>但<anchor xml:id="end0057c1601"/>空者。小乘偏空也。小乘因灭苦集。显偏真理。偏 <lb ed="X" n="0057c17"/><lb ed="R101" n="0330b17"/>真不即诸法。故空为<anchor xml:id="nkr_note_add_0057c1701" n="0057c1701"/><anchor xml:id="beg0057c1701" n="0057c1701"/>但<anchor xml:id="end0057c1701"/>。又因灭会真。灭非真谛。故 <lb ed="X" n="0057c18"/><lb ed="R101" n="0330b18"/>空不真。圆空具足百界千如。故曰不空。具有之空。 <lb ed="X" n="0057c19"/><lb ed="R101" n="0331a01"/>岂同偏小。故曰非但。非但空者。乃毕竟空。故曰真 <lb ed="X" n="0057c20"/><lb ed="R101" n="0331a02"/>也。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0057c2002" cb:place="inline">△三明中观。</p> <lb ed="X" n="0057c21"/><lb ed="R101" n="0331a03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0057c2101"><l>圆中圆满非但中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0057c22"/><lb ed="R101" n="0331a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0057c2201">但中者。别教中理。如雲外月。迴出二边。不即空有。 <lb ed="X" n="0057c23"/><lb ed="R101" n="0331a05"/>故谓之但。既不即边。中理欠阙也。圆中即空即假。 <lb ed="X" n="0057c24"/><lb ed="R101" n="0331a06"/>自异偏教。故谓之非。既即两边。中道圆满也。出空 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0058a" n="0058a"/> <lb ed="X" n="0058a01"/><lb ed="R101" n="0331a07"/>中者。颂意恐人妄谓假为初门可也。空中岂亦初 <lb ed="X" n="0058a02"/><lb ed="R101" n="0331a08"/>乎。故今以不空圆满释之。自彰空中有假。假非初 <lb ed="X" n="0058a03"/><lb ed="R101" n="0331a09"/>门耶。初门是假。次门是空。三门是照。四门是遮。今 <lb ed="X" n="0058a04"/><lb ed="R101" n="0331a10"/>置三门。且修初者。不思议故<note place="inline">初明三观圆融竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058a0419" cb:place="inline">△二结不 <lb ed="X" n="0058a05"/><lb ed="R101" n="0331a11"/>可思议。</p> <lb ed="X" n="0058a06"/><lb ed="R101" n="0331a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058a0601"><l>是故四门之初门</l><l>即是不可思议假</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0058a07"/><lb ed="R101" n="0331a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058a0701">四门者。谓有门。空门。亦空亦有门。非空非有门也。 <lb ed="X" n="0058a08"/><lb ed="R101" n="0331a14"/>初门者。有门也。此有虽有。是不可思议。何者。有非 <lb ed="X" n="0058a09"/><lb ed="R101" n="0331a15"/>偏有。有即中空。擧一即三。言三即一。是故结初。云 <lb ed="X" n="0058a10"/><lb ed="R101" n="0331a16"/>不思议<note place="inline">初明初门不可思议竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058a1013" cb:place="inline">△二明四门圆融无碍。</p> <lb ed="X" n="0058a11"/><lb ed="R101" n="0331a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058a1101"><l>初门即三三即一</l><l>非一非三又非四</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0058a12"/><lb ed="R101" n="0331a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058a1201">初门。谓有门。三门。谓空等。言有门即空等二门。空 <lb ed="X" n="0058a13"/><lb ed="R101" n="0331b01"/>等三门即有一门也。问。即義云何。答。今以观配。令 <lb ed="X" n="0058a14"/><lb ed="R101" n="0331b02"/>義可见。且观一念心有。即有门。即假观。观一念心 <lb ed="X" n="0058a15"/><lb ed="R101" n="0331b03"/>空。即空门。即空观。观一念心亦有一空。即双亦门。 <lb ed="X" n="0058a16"/><lb ed="R101" n="0331b04"/>即双照观。观一念心非有非空。即双非门。即双遮 <lb ed="X" n="0058a17"/><lb ed="R101" n="0331b05"/>观。初门既施三观。三门岂不施三。施观既同。门岂 <lb ed="X" n="0058a18"/><lb ed="R101" n="0331b06"/>有别。故曰初门即三三即一也。或曰。施观既同。门 <lb ed="X" n="0058a19"/><lb ed="R101" n="0331b07"/>何四别答。天然之理故。入道不同故。悉昙因缘故。 <lb ed="X" n="0058a20"/><lb ed="R101" n="0331b08"/>非一非三又非四者。在三望一。一即是三。一则非 <lb ed="X" n="0058a21"/><lb ed="R101" n="0331b09"/>一也。在一对三。三即是一。三则非三也。三一互非。 <lb ed="X" n="0058a22"/><lb ed="R101" n="0331b10"/>四门何在。门既不立。观亦靡施。唯一法界。卓尔独 <lb ed="X" n="0058a23"/><lb ed="R101" n="0331b11"/>存。行者于斯尽心宜矣<note place="inline">初能通门竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058a2315" cb:place="inline">△二所通理二。初 <lb ed="X" n="0058a24"/><lb ed="R101" n="0331b12"/>理具。二结歎。初中二。初喩。二法。今初。</p> <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0058b" n="0058b"/> <lb ed="X" n="0058b01"/><lb ed="R101" n="0331b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058b0101"><l>一二三四指一月</l><l>四点似别唯一空</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0058b02"/><lb ed="R101" n="0331b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058b0201">四指者。如众翳人不识天月。明眼者以指指之。翳 <lb ed="X" n="0058b03"/><lb ed="R101" n="0331b15"/>薄者一指便识。稍厚者或二或三。甚者须四方见。 <lb ed="X" n="0058b04"/><lb ed="R101" n="0331b16"/>四指似别。月则一也。故曰一二三四指一月。点空 <lb ed="X" n="0058b05"/><lb ed="R101" n="0331b17"/>喩者亦尔。四指四点。以喩四门。一月一空。以喩法 <lb ed="X" n="0058b06"/><lb ed="R101" n="0331b18"/>界。指点虽异。空月不殊。以喩门门不一。法界理同。 <lb ed="X" n="0058b07"/><lb ed="R101" n="0332a01"/>故曰四点似别唯一空耳。须知法一喩二。意不徒 <lb ed="X" n="0058b08"/><lb ed="R101" n="0332a02"/>然。月喩法界之圆明。空喩法界之常遍。圆明常遍 <lb ed="X" n="0058b09"/><lb ed="R101" n="0332a03"/>三世十方。竖彻横穷。岂可思议。指喩文出大经。義 <lb ed="X" n="0058b10"/><lb ed="R101" n="0332a04"/>不同彼。彼以金鎞刮目之後。示之以指。询诸翳人。 <lb ed="X" n="0058b11"/><lb ed="R101" n="0332a05"/>为见不耶。以至二指三指。指喩谛理。此指指月。指 <lb ed="X" n="0058b12"/><lb ed="R101" n="0332a06"/>喩圆门。又楞严指月。指喩言教。所谓言同意别。理 <lb ed="X" n="0058b13"/><lb ed="R101" n="0332a07"/>实天殊。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058b1304" cb:place="inline">△二法。</p> <lb ed="X" n="0058b14"/><lb ed="R101" n="0332a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058b1401"><l>门门一一为法界</l><l>摄一切法皆无馀</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0058b15"/><lb ed="R101" n="0332a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058b1501">门门。即四门。门门不为别事。一一皆为法界而设 <lb ed="X" n="0058b16"/><lb ed="R101" n="0332a10"/>也。如喩中一指二指三四指。不为其诸。皆为月指。 <lb ed="X" n="0058b17"/><lb ed="R101" n="0332a11"/>法界。亦云法性。亦云中道。亦云实相。一法异名耳。 <lb ed="X" n="0058b18"/><lb ed="R101" n="0332a12"/>所谓般若是一法。<persName>佛</persName>说种种名。摄一切法皆无馀 <lb ed="X" n="0058b19"/><lb ed="R101" n="0332a13"/>者。一切法。即三千法。摄者。不独有门摄一切法。三 <lb ed="X" n="0058b20"/><lb ed="R101" n="0332a14"/>门皆摄一切法。皆者。三门也。无馀者。不约三千。摄 <lb ed="X" n="0058b21"/><lb ed="R101" n="0332a15"/>则不尽。今约一念具收诸法。故曰无馀。问。四门摄 <lb ed="X" n="0058b22"/><lb ed="R101" n="0332a16"/>相云何。答。一念心起。三千性相一时起。则有门法 <lb ed="X" n="0058b23"/><lb ed="R101" n="0332a17"/>界。摄一切法无馀也。一念心灭。三千性相一时灭。 <lb ed="X" n="0058b24"/><lb ed="R101" n="0332a18"/>则空门法界。摄一切法无馀也。一念心亦起亦灭。 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0058c" n="0058c"/> <lb ed="X" n="0058c01"/><lb ed="R101" n="0332b01"/>三千性相一时亦起亦灭。则双亦门法界。摄一切 <lb ed="X" n="0058c02"/><lb ed="R101" n="0332b02"/>法无馀也。一念心非起非灭。三千性相一时非起 <lb ed="X" n="0058c03"/><lb ed="R101" n="0332b03"/>非灭。则双非门法界。摄一切法无馀也。若识一念 <lb ed="X" n="0058c04"/><lb ed="R101" n="0332b04"/>摄法如此。则根根尘尘摄法亦如此。盖此一念。为 <lb ed="X" n="0058c05"/><lb ed="R101" n="0332b05"/>修行之要。故约此说。若廣说者。无法不摄也。问。具 <lb ed="X" n="0058c06"/><lb ed="R101" n="0332b06"/>摄何别。答。约理曰具。约事曰摄。具如水具波性。摄 <lb ed="X" n="0058c07"/><lb ed="R101" n="0332b07"/>如波还即水。问。若尔。水即体也。波即用也。波还即 <lb ed="X" n="0058c08"/><lb ed="R101" n="0332b08"/>水。即摄用归体。岂同理具耶。答。荆溪云。幷由理具。 <lb ed="X" n="0058c09"/><lb ed="R101" n="0332b09"/>方有事用。须知事用全体是理。何一用而非法界 <lb ed="X" n="0058c10"/><lb ed="R101" n="0332b10"/>也。既皆法界。用用皆体。故摄即具。具还是摄。下文 <lb ed="X" n="0058c11"/><lb ed="R101" n="0332b11"/>云谁知法界具足法。即结歎此文。故知法界摄法。 <lb ed="X" n="0058c12"/><lb ed="R101" n="0332b12"/>即是法界具法也。若尔。何不言具而言摄耶。曰。表 <lb ed="X" n="0058c13"/><lb ed="R101" n="0332b13"/>圆诠故。理自尔故<note place="inline">初理具竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058c1312" cb:place="inline">△二结歎。</p> <lb ed="X" n="0058c14"/><lb ed="R101" n="0332b14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0058c1401"><l>不以妙假有门观</l><l>谁知法界具足法</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0058c15"/><lb ed="R101" n="0332b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0058c1501">假即是有。有即是假。假非偏假。故曰妙假。法界。即 <lb ed="X" n="0058c16"/><lb ed="R101" n="0332b16"/>有门法界也。法者。三千法也。法界为能具。三千为 <lb ed="X" n="0058c17"/><lb ed="R101" n="0332b17"/>所具。虽離四句。能所且分。故曰法界具足法。又所 <lb ed="X" n="0058c18"/><lb ed="R101" n="0332b18"/>具三千。各各互具。皆名法界。俱曰三千。此理天然。 <lb ed="X" n="0058c19"/><lb ed="R101" n="0333a01"/>情无情具。昧者不觉。故曰谁知。因修妙观。洞达法 <lb ed="X" n="0058c20"/><lb ed="R101" n="0333a02"/>界具足诸法。故曰不以等<note place="inline">二所通理竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0058c2016" cb:place="inline">△三观即境。观 <lb ed="X" n="0058c21"/><lb ed="R101" n="0333a03"/>者。即前所谓能通门之观也。境者。即前所谓所通 <lb ed="X" n="0058c22"/><lb ed="R101" n="0333a04"/>理之理也。即者。能所互融之谓。何者。以由三德秘 <lb ed="X" n="0058c23"/><lb ed="R101" n="0333a05"/>藏。为理为门为观故也。前之门观。与理自不相碍。 <lb ed="X" n="0058c24"/><lb ed="R101" n="0333a06"/>今之所以复即者。恐有未悟。犹存能所。故今即之。 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0059a" n="0059a"/> <lb ed="X" n="0059a01"/><lb ed="R101" n="0333a07"/>泯前门理。门理既泯。独一法性圆明自若也。然此 <lb ed="X" n="0059a02"/><lb ed="R101" n="0333a08"/>先以观即境。文二。初明修证妙。二明修证粗。今初。</p> <lb ed="X" n="0059a03"/><lb ed="R101" n="0333a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059a0301"><l>闻思修证无不妙</l><l>心能观此体具故</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0059a04"/><lb ed="R101" n="0333a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059a0401">闻思修者。能修之慧。即三慧也。证者。所证之位。即 <lb ed="X" n="0059a05"/><lb ed="R101" n="0333a11"/>地位也。体者。所观之境。即三谛也。观者。能观之观。 <lb ed="X" n="0059a06"/><lb ed="R101" n="0333a12"/>即三观也。全由三德秘藏之理。为谛为观为慧为 <lb ed="X" n="0059a07"/><lb ed="R101" n="0333a13"/>位。既皆三德。一一圆融。故闻思修证。无一不妙。闻 <lb ed="X" n="0059a08"/><lb ed="R101" n="0333a14"/>无不妙者。闻即名字。即初随喜品观。师云。随喜何 <lb ed="X" n="0059a09"/><lb ed="R101" n="0333a15"/>法。所谓妙法。妙法者。即是心也。妙心体具。如如意 <lb ed="X" n="0059a10"/><lb ed="R101" n="0333a16"/>珠。此心即空即假即中。普贤云。心闻洞十方。心既 <lb ed="X" n="0059a11"/><lb ed="R101" n="0333a17"/>能闻。闻即圆听。故无不妙。既曰随喜。意必兼师。若 <lb ed="X" n="0059a12"/><lb ed="R101" n="0333a18"/>无师者。闻从谁得。感应道交。师有宣道。其如不言 <lb ed="X" n="0059a13"/><lb ed="R101" n="0333b01"/>弟子何知。不知属理。知属名字。又此闻慧。理合位 <lb ed="X" n="0059a14"/><lb ed="R101" n="0333b02"/>位皆有。如解脱月请金刚藏说十地等。又读诵等 <lb ed="X" n="0059a15"/><lb ed="R101" n="0333b03"/>四。理合各说。闻慧语宽。随喜文收。思无不妙者。思 <lb ed="X" n="0059a16"/><lb ed="R101" n="0333b04"/>三千法即空假中。若中下之流。闻而不思。上根之 <lb ed="X" n="0059a17"/><lb ed="R101" n="0333b05"/>者。必加思究。能思所思即心具故。思惟路绝。心虽 <lb ed="X" n="0059a18"/><lb ed="R101" n="0333b06"/>无缘。三千实相炳然齐现。故无不妙。修无不妙者。 <lb ed="X" n="0059a19"/><lb ed="R101" n="0333b07"/>以三观慧观心具法即空假中。即空故伏见思惑。 <lb ed="X" n="0059a20"/><lb ed="R101" n="0333b08"/>即假故伏尘沙惑。即中故伏无明惑。五住顿伏。观 <lb ed="X" n="0059a21"/><lb ed="R101" n="0333b09"/>行位成。见思若断。相似位证。分断无明。分真位得。 <lb ed="X" n="0059a22"/><lb ed="R101" n="0333b10"/>无明断尽。究竟成<persName>佛</persName>。观虽属修。修全在性。全性起 <lb ed="X" n="0059a23"/><lb ed="R101" n="0333b11"/>修。修还照性。修性不二。故无不妙。证无不妙者。如 <lb ed="X" n="0059a24"/><lb ed="R101" n="0333b12"/>大品云四十二字门。阿字即具四十一字功德。字 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0059b" n="0059b"/> <lb ed="X" n="0059b01"/><lb ed="R101" n="0333b13"/>字之中。具具皆尔。故今圆位。亦复如之。所谓一证 <lb ed="X" n="0059b02"/><lb ed="R101" n="0333b14"/>一切证。一切证一证。位若非性。何能位位相收自 <lb ed="X" n="0059b03"/><lb ed="R101" n="0333b15"/>在若此。以其相收自在。故无不妙。或曰。大品止云 <lb ed="X" n="0059b04"/><lb ed="R101" n="0333b16"/>四十二字以况四十二位。所谓十住十行十迴向 <lb ed="X" n="0059b05"/><lb ed="R101" n="0333b17"/>十地等妙。岂二凡亦圆具耶。曰。若十信不具。何六 <lb ed="X" n="0059b06"/><lb ed="R101" n="0333b18"/>根净见大千界。若五品不具。何初随喜便称妙法。 <lb ed="X" n="0059b07"/><lb ed="R101" n="0334a01"/>故知位位皆具。方曰圆乘。若前後有异。便同别教。 <lb ed="X" n="0059b08"/><lb ed="R101" n="0334a02"/>心能下。答也。或有问曰。何故闻思修证皆称为妙。 <lb ed="X" n="0059b09"/><lb ed="R101" n="0334a03"/>即以此句答之。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059b0907" cb:place="inline">△二明修证粗三。初出非。二拣滥。 <lb ed="X" n="0059b10"/><lb ed="R101" n="0334a04"/>三斥迷。今初。</p> <lb ed="X" n="0059b11"/><lb ed="R101" n="0334a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059b1101"><l>若止观心不观具</l><l>则于一观分二家</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0059b12"/><lb ed="R101" n="0334a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059b1201">他宗但观心性淸净。不观心具诸法。心不具法。则 <lb ed="X" n="0059b13"/><lb ed="R101" n="0334a07"/>心外有法明矣。心外有法。法不具心明矣。法不具 <lb ed="X" n="0059b14"/><lb ed="R101" n="0334a08"/>心。心不具法。故于一心分心分法。岂非一观而分 <lb ed="X" n="0059b15"/><lb ed="R101" n="0334a09"/>二家。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059b1503" cb:place="inline">△二拣滥。</p> <lb ed="X" n="0059b16"/><lb ed="R101" n="0334a10"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059b1601"><l>一家观门异诸说</l><l>诸说虽异观自一</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0059b17"/><lb ed="R101" n="0334a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059b1701">大经云。正因<persName>佛</persName>性。了因<persName>佛</persName>性。缘因<persName>佛</persName>性。一家所谭。 <lb ed="X" n="0059b18"/><lb ed="R101" n="0334a12"/>一曰性体。即正因<persName>佛</persName>性也。二曰性量。即了因<persName>佛</persName>性 <lb ed="X" n="0059b19"/><lb ed="R101" n="0334a13"/>也。三曰性具。即缘因<persName>佛</persName>性也。具即是假。假即空中。 <lb ed="X" n="0059b20"/><lb ed="R101" n="0334a14"/>只一法相。有兹三義。所谓会之弥分。派之常合。虽 <lb ed="X" n="0059b21"/><lb ed="R101" n="0334a15"/>一一遍。亦无所在。不同他宗只谈真如随缘作差 <lb ed="X" n="0059b22"/><lb ed="R101" n="0334a16"/>别法。差别谓九法界也。不随缘时则无差别。无差 <lb ed="X" n="0059b23"/><lb ed="R101" n="0334a17"/>别谓真如一性也。今家则不然。三千之体。随缘起 <lb ed="X" n="0059b24"/><lb ed="R101" n="0334a18"/>三千之用。不随缘时。三千宛然。故差别法。与体不 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0059c" n="0059c"/> <lb ed="X" n="0059c01"/><lb ed="R101" n="0334b01"/>二。是故一家观门异诸说也。诸说虽异。法常法尔。 <lb ed="X" n="0059c02"/><lb ed="R101" n="0334b02"/>法岂被谈而随乎谈异也。故观自一。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c0215" cb:place="inline">△三斥迷又 <lb ed="X" n="0059c03"/><lb ed="R101" n="0334b03"/>二。初斥迷堕。二出所以。今初。</p> <lb ed="X" n="0059c04"/><lb ed="R101" n="0334b04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059c0401"><l>彼迷一心具诸法</l><l>堕在通别次第中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0059c05"/><lb ed="R101" n="0334b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059c0501">他宗不知心具法故。堕通堕别。堕通者。唯知体一 <lb ed="X" n="0059c06"/><lb ed="R101" n="0334b06"/>切法空。空不即假。故堕通也。堕别者。从假入空。从 <lb ed="X" n="0059c07"/><lb ed="R101" n="0334b07"/>空入假。从空入中。中不即边。故堕别也。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c0716" cb:place="inline">△二出所 <lb ed="X" n="0059c08"/><lb ed="R101" n="0334b08"/>以。</p> <lb ed="X" n="0059c09"/><lb ed="R101" n="0334b09"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX57p0059c0901"><l>次第而生次第断</l><l>岂知十界本来一</l> <lb ed="X" n="0059c10"/><lb ed="R101" n="0334b10"/><l>三千本一亦如是</l><l>皆非世数可分别</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0059c11"/><lb ed="R101" n="0334b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059c1101">他宗谓真如不守自性。随染净缘。造十法界。故曰 <lb ed="X" n="0059c12"/><lb ed="R101" n="0334b12"/>次第生。夫欲成<persName>佛</persName>。须壞九界。以次第观翻破三惑。 <lb ed="X" n="0059c13"/><lb ed="R101" n="0334b13"/>方成<persName>佛</persName>果。故曰次第断。今家不然。以三惑全体是 <lb ed="X" n="0059c14"/><lb ed="R101" n="0334b14"/>性恶法门。故不须断。又九法界亦全体是性德。故 <lb ed="X" n="0059c15"/><lb ed="R101" n="0334b15"/>不须壞。彼不知此。乌知十界本来是一。此宗灼然 <lb ed="X" n="0059c16"/><lb ed="R101" n="0334b16"/>洞照千如。故用即体。三千相是世数。故可分别。三 <lb ed="X" n="0059c17"/><lb ed="R101" n="0334b17"/>千性非世数。故不可分别。故云尔耳<note place="inline">三观即境竟</note>。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c1720" cb:place="inline">△四 <lb ed="X" n="0059c18"/><lb ed="R101" n="0334b18"/>境即观三。初明具体。二明具人。三明具宗。初中三。 <lb ed="X" n="0059c19"/><lb ed="R101" n="0335a01"/>初境观。二指示。三功能。今初。</p> <lb ed="X" n="0059c20"/><lb ed="R101" n="0335a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059c2001"><l>妙境元无空假中</l><l>而亦不離空假中</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0059c21"/><lb ed="R101" n="0335a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0059c2101">境即三谛也。观即境故。故曰元无。境即观故。故曰 <lb ed="X" n="0059c22"/><lb ed="R101" n="0335a04"/>不離。境观不二。故称为妙。有人扫荡一切不立。即 <lb ed="X" n="0059c23"/><lb ed="R101" n="0335a05"/>此上句也。无此下句。不堕偏倒与。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0059c2314" cb:place="inline">△二指示。</p> <lb ed="X" n="0059c24"/><lb ed="R101" n="0335a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0059c2401"><l>空即是心假是色</l><l>非色非心名曰中</l></lg></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0060a" n="0060a"/> <lb ed="X" n="0060a01"/><lb ed="R101" n="0335a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a0101">心。指一念心也。一念无相。幷毕竟空。故空。色。指三 <lb ed="X" n="0060a02"/><lb ed="R101" n="0335a08"/>千色也。无法不备。幷<persName>如来</persName>藏。故假。中。指色心不一 <lb ed="X" n="0060a03"/><lb ed="R101" n="0335a09"/>不异。幷是法界。故中。此空假中。语似分张。幷皆相 <lb ed="X" n="0060a04"/><lb ed="R101" n="0335a10"/>即。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0060a0402" cb:place="inline">△三功能。</p> <lb ed="X" n="0060a05"/><lb ed="R101" n="0335a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0060a0501"><l>色心绝处中体现</l><l>于一一法体皆具</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0060a06"/><lb ed="R101" n="0335a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a0601">色心绝。是双遮。一一具。是双照。双遮故中体独露。 <lb ed="X" n="0060a07"/><lb ed="R101" n="0335a13"/>双照故法相幷彰。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0060a0708" cb:place="inline">△二明具人。</p> <lb ed="X" n="0060a08"/><lb ed="R101" n="0335a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0060a0801"><l>凡夫心具即<persName>佛</persName>具</l><l>取著不圆则不具</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0060a09"/><lb ed="R101" n="0335a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a0901">一一法具。岂独圣人。凡夫只是<persName>佛</persName>心中十界之一。 <lb ed="X" n="0060a10"/><lb ed="R101" n="0335a16"/><persName>佛</persName>亦只是凡夫心中十界之一。论其修证。则有分 <lb ed="X" n="0060a11"/><lb ed="R101" n="0335a17"/>满。论其心具。则无差别。故凡夫心具。即是<persName>佛</persName>具。但 <lb ed="X" n="0060a12"/><lb ed="R101" n="0335a18"/>不可取著。取著两边及中。即非圆教。乌得而具。何 <lb ed="X" n="0060a13"/><lb ed="R101" n="0335b01"/>则。前三教谛。分裂偏小。故不具法。若後圆教。无法 <lb ed="X" n="0060a14"/><lb ed="R101" n="0335b02"/>不备。偏圆修证。不可同年而语也。</p></cb:div><p xml:id="pX57p0060a1414" cb:place="inline">△三明具宗。</p> <lb ed="X" n="0060a15"/><lb ed="R101" n="0335b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX57p0060a1501"><l>唯一具字显今宗</l><l>入此宗者甚稀有</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0060a16"/><lb ed="R101" n="0335b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX57p0060a1601">上句赞法。下句赞人。古师云。只一具字。弥显今宗。 <lb ed="X" n="0060a17"/><lb ed="R101" n="0335b05"/>故曰唯一具字显今宗也。当知他宗唯谈法性。法 <lb ed="X" n="0060a18"/><lb ed="R101" n="0335b06"/>性之谈。是今性体性量。彼阙性具。是故今宗超勝 <lb ed="X" n="0060a19"/><lb ed="R101" n="0335b07"/>于彼。入此宗者。名为顿人。圆顿之人。言行直截。法 <lb ed="X" n="0060a20"/><lb ed="R101" n="0335b08"/>轮转处。谁婴其锋。如狮子吼。谁不脑裂。故歎此人 <lb ed="X" n="0060a21"/><lb ed="R101" n="0335b09"/>甚稀有也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0060a22"/><lb ed="R101" n="0335b10"/><p xml:id="pX57p0060a2201">瓘公。宋人也。作有门颂。垂五百年矣。太史开之 <lb ed="X" n="0060a23"/><lb ed="R101" n="0335b11"/>冯公谆谆于是。命余为之解。二公用心不殊。且 <lb ed="X" n="0060a24"/><lb ed="R101" n="0335b12"/>五百年。将非再来者与。是月六日阁笔故叙。</p> <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0060b" n="0060b"/> <lb ed="X" n="0060b01"/><lb ed="R101" n="0335b13"/> <lb ed="X" n="0060b02"/><lb ed="R101" n="0335b14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>三千有门颂略解<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> <lb ed="X" n="0060b03"/> <lb ed="X" n="0060b04"/> <lb ed="X" n="0060b05"/> <lb ed="X" n="0060b06"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-A 附莹中居士与明智法师书</cb:mulu><head>No. 954-A <lb ed="X" n="0060b07"/><lb ed="R101" n="0335b16"/> 附莹中居士与明智法师书</head> <lb ed="X" n="0060b08"/> <lb ed="X" n="0060b09"/><lb ed="R101" n="0335b17"/><p xml:id="pX57p0060b0901">瓘顿首再拜上启南湖延庆堂上讲主明智大师。 <lb ed="X" n="0060b10"/><lb ed="R101" n="0335b18"/>人回伏奉书教。获审道体安稳无恼。下怀良慰。向 <lb ed="X" n="0060b11"/><lb ed="R101" n="0336a01"/>承寄示观音玄義幷记。且荷开发妙旨以祛愚蔽。 <lb ed="X" n="0060b12"/><lb ed="R101" n="0336a02"/>深佩提奖之意。感德无<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b1201" n="0060b1201"/><anchor xml:id="beg0060b1201" n="0060b1201"/>已<anchor xml:id="end0060b1201"/>。有门颂。<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b1202" n="0060b1202"/><anchor xml:id="beg0060b1202" n="0060b1202"/>但<anchor xml:id="end0060b1202"/>随顺古意。过 <lb ed="X" n="0060b13"/><lb ed="R101" n="0336a03"/>蒙<anchor xml:id="nkr_note_add_0060b1301" n="0060b1301"/><anchor xml:id="beg0060b1301" n="0060b1301"/>采<anchor xml:id="end0060b1301"/>览。仰见法师收简自在。来谕云以有题之。恐 <lb ed="X" n="0060b14"/><lb ed="R101" n="0336a04"/>钝者不领。诚如所虑。然智者以有门为圆门之相。 <lb ed="X" n="0060b15"/><lb ed="R101" n="0336a05"/>又谓此相四门皆妙无粗。若有门为法界。摄一切 <lb ed="X" n="0060b16"/><lb ed="R101" n="0336a06"/>法。况复三门。法相平等。无复优劣。是故若论具足 <lb ed="X" n="0060b17"/><lb ed="R101" n="0336a07"/><persName>佛</persName>法。则见思假。即法界也。若论法性因缘。则第一 <lb ed="X" n="0060b18"/><lb ed="R101" n="0336a08"/>義。亦因缘也。故此妙门。以有召之。即生死之有。是 <lb ed="X" n="0060b19"/><lb ed="R101" n="0336a09"/>实相之有。一切法趣有。有即法界。出法界外。更无 <lb ed="X" n="0060b20"/><lb ed="R101" n="0336a10"/>可论。此即止观有门之大旨。而前书妙假之意也。 <lb ed="X" n="0060b21"/><lb ed="R101" n="0336a11"/>有未领者。亦当以妙假之義开晓之耳。智者解大 <lb ed="X" n="0060b22"/><lb ed="R101" n="0336a12"/>经之语云。因灭无明。则得炽燃三菩提灯。即有门 <lb ed="X" n="0060b23"/><lb ed="R101" n="0336a13"/>也。有门即是妙假。妙假即是有门。其或未领。则于 <lb ed="X" n="0060b24"/><lb ed="R101" n="0336a14"/>此有门不能无惑。然而前病後药。无两有也。病去 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0060c" n="0060c"/> <lb ed="X" n="0060c01"/><lb ed="R101" n="0336a15"/>惑亡。则有门豁矣。一指二指三指。不待更说。然则 <lb ed="X" n="0060c02"/><lb ed="R101" n="0336a16"/>有之一门。纯妙无粗。具足万善。岂非三千之性乎。 <lb ed="X" n="0060c03"/><lb ed="R101" n="0336a17"/>所云此之三千。性是中理。不当有无。有无自尔。兹 <lb ed="X" n="0060c04"/><lb ed="R101" n="0336a18"/>乃古师诠具之微言也。自非深领其旨。未易解此。 <lb ed="X" n="0060c05"/><lb ed="R101" n="0336b01"/>夫三千也者。世间之数也。若三千性。则離世间矣。 <lb ed="X" n="0060c06"/><lb ed="R101" n="0336b02"/>離而复即。即而复離。不一不异。非有非无。三千而 <lb ed="X" n="0060c07"/><lb ed="R101" n="0336b03"/>一。一而三千。此不可思议数。即是不可思议境。若 <lb ed="X" n="0060c08"/><lb ed="R101" n="0336b04"/>观若智。俱不思议。此数即是止观。故三千性即中 <lb ed="X" n="0060c09"/><lb ed="R101" n="0336b05"/>理。此境即是此数。故中理即三千性。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0060c0901" n="0060c0901"/><anchor xml:id="beg0060c0901" n="0060c0901"/>但<anchor xml:id="end0060c0901"/>三千。则 <lb ed="X" n="0060c10"/><lb ed="R101" n="0336b06"/>是一切一切法耳。一切法<anchor xml:id="nkr_note_add_0060c1001" n="0060c1001"/><anchor xml:id="beg0060c1001" n="0060c1001"/>但<anchor xml:id="end0060c1001"/>有名字。何能具乎。若 <lb ed="X" n="0060c11"/><lb ed="R101" n="0336b07"/>一切法性。则本具矣。故三千即是一切法。一切法 <lb ed="X" n="0060c12"/><lb ed="R101" n="0336b08"/>性即是三千性也。此性不当有无。有无自尔。夫不 <lb ed="X" n="0060c13"/><lb ed="R101" n="0336b09"/>当有无者。泯妙外之一执也。有无自尔者。开離执 <lb ed="X" n="0060c14"/><lb ed="R101" n="0336b10"/>之一妙也。于有为妙有。于无为真无。真无则空而 <lb ed="X" n="0060c15"/><lb ed="R101" n="0336b11"/>不空。妙有则有而不有。有无自尔。非有无也。在假 <lb ed="X" n="0060c16"/><lb ed="R101" n="0336b12"/>则假具。在空别空具。在中则中具。无不在。无不具 <lb ed="X" n="0060c17"/><lb ed="R101" n="0336b13"/>也。然则妙假之有。岂情有乎。假不待空。泯绝无对。 <lb ed="X" n="0060c18"/><lb ed="R101" n="0336b14"/>说有说无。皆不待绝。今乃设有待之言。赞歎妙假 <lb ed="X" n="0060c19"/><lb ed="R101" n="0336b15"/>之说。岂免为巧度之所诃乎。且一念心起。则有三 <lb ed="X" n="0060c20"/><lb ed="R101" n="0336b16"/>千世间之相。国土一千。则山河大地是也。五阴世 <lb ed="X" n="0060c21"/><lb ed="R101" n="0336b17"/>间一千。则染净一切色心是也。众生世间一千。则 <lb ed="X" n="0060c22"/><lb ed="R101" n="0336b18"/>六凡四圣假名是也。一念心起。三千性相一时起。 <lb ed="X" n="0060c23"/><lb ed="R101" n="0337a01"/>一念心灭。三千性相一时灭。念外无一毫法可得。 <lb ed="X" n="0060c24"/><lb ed="R101" n="0337a02"/>法外无一毫念可得。此乃本住不迁。不迁者。中理 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0061a" n="0061a"/> <lb ed="X" n="0061a01"/><lb ed="R101" n="0337a03"/>圆明之体。此体如理为念。其寿无量。非得命根。亦 <lb ed="X" n="0061a02"/><lb ed="R101" n="0337a04"/>无连持。本无名字。而不失诸名。名其国曰<name role="" type="person">极乐国</name>。 <lb ed="X" n="0061a03"/><lb ed="R101" n="0337a05"/>名其身曰阿弥陀。身土交参。融乎一妙。故能使说 <lb ed="X" n="0061a04"/><lb ed="R101" n="0337a06"/>法之音。不離彼土。而廣长舌相。具足周遍。其具如 <lb ed="X" n="0061a05"/><lb ed="R101" n="0337a07"/>是。是体具乎。是性具乎。是<persName>佛</persName>具乎。是众生具乎。若 <lb ed="X" n="0061a06"/><lb ed="R101" n="0337a08"/>有能知具彼之乐者。其有不愿往生者乎。向实际 <lb ed="X" n="0061a07"/><lb ed="R101" n="0337a09"/>之中。要在不往而往。于方便之内。何妨去<anchor xml:id="nkr_note_add_0061a0701" n="0061a0701"/><anchor xml:id="beg0061a0701" n="0061a0701"/>已<anchor xml:id="end0061a0701"/>还来。 <lb ed="X" n="0061a08"/><lb ed="R101" n="0337a10"/>機熟缘深。定须成办。此瓘之有得于祖意者也。瓘 <lb ed="X" n="0061a09"/><lb ed="R101" n="0337a11"/>屛迹丹丘。老病待尽。千里相望。净愿不隔。更祈慈 <lb ed="X" n="0061a10"/><lb ed="R101" n="0337a12"/>荫。以师法见摄而终教之。未由会面以究尽此旨。 <lb ed="X" n="0061a11"/><lb ed="R101" n="0337a13"/>风临但极瞻向之切。瓘顿首再拜上启。</p> <lb ed="X" n="0061a12"/><lb ed="R101" n="0337a14"/><p xml:id="pX57p0061a1201">钥旧读了翁集。见有门颂一篇。莫知其旨。有二沙 <lb ed="X" n="0061a13"/><lb ed="R101" n="0337a15"/>门来扣门。袖出有门颂真绩及与明智讲主论此 <lb ed="X" n="0061a14"/><lb ed="R101" n="0337a16"/>颂二帖。读之恍然。因问天台教观之说。始知智者 <lb ed="X" n="0061a15"/><lb ed="R101" n="0337a17"/>大师所说四门。一曰有门。一曰空门。一曰亦空亦 <lb ed="X" n="0061a16"/><lb ed="R101" n="0337a18"/>有门。一曰非空非有门。其实一可贯四。四实归一。 <lb ed="X" n="0061a17"/><lb ed="R101" n="0337b01"/>公之为有门颂。盖谓此也。近世士大夫。用力不及 <lb ed="X" n="0061a18"/><lb ed="R101" n="0337b02"/>前辈。只如学<persName>佛</persName>。仅能涉猎楞严圆觉净名等经及 <lb ed="X" n="0061a19"/><lb ed="R101" n="0337b03"/>传灯语录。以资谈辨。若唐之梁補缺诸公。本朝杨 <lb ed="X" n="0061a20"/><lb ed="R101" n="0337b04"/>文公杨无为张无尽及了翁辈。皆留心教观。深入 <lb ed="X" n="0061a21"/><lb ed="R101" n="0337b05"/>其趣。读此颂及书。可以知其所造之实。唯公忠言 <lb ed="X" n="0061a22"/><lb ed="R101" n="0337b06"/>大节。照映千载。身罹百谪视生死如旦昼。平时学 <lb ed="X" n="0061a23"/><lb ed="R101" n="0337b07"/>问自得之效。固自应尔。方在丹丘时。逆境尤多。而 <lb ed="X" n="0061a24"/><lb ed="R101" n="0337b08"/>心地泰然。深入不二法门。公之学<persName>佛</persName>得力。岂易测 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0061b" n="0061b"/> <lb ed="X" n="0061b01"/><lb ed="R101" n="0337b09"/>哉。二沙门欲刊石以传之人。谨书诸後。以归之妙 <lb ed="X" n="0061b02"/><lb ed="R101" n="0337b10"/>珣了怡二沙门之名云。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0061b03"/> <lb ed="X" n="0061b04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-B 庆元二年中秋四明楼钥题</cb:mulu><head>No. 954-B <lb ed="X" n="0061b05"/><lb ed="R101" n="0337b11"/> 庆元二年中秋四明楼钥题</head> <lb ed="X" n="0061b06"/> <lb ed="X" n="0061b07"/><lb ed="R101" n="0337b12"/><p xml:id="pX57p0061b0701">士大夫当患难则学<persName>佛</persName>。得志则有用夏变夷之说。 <lb ed="X" n="0061b08"/><lb ed="R101" n="0337b13"/>盖于<persName>佛</persName>无所得也。了翁有门颂。其于<persName>佛</persName>有所得欤。 <lb ed="X" n="0061b09"/><lb ed="R101" n="0337b14"/>攻愧其知之者欤。</p> <lb ed="X" n="0061b10"/> <lb ed="X" n="0061b11"/> <lb ed="X" n="0061b12"/><lb ed="R101" n="0337b15"/><p xml:id="pX57p0061b1201">景定二年正月二十八日天台法照为四明学子 <lb ed="X" n="0061b13"/><lb ed="R101" n="0337b16"/>可登题于月桂峰下</p></cb:div> <lb ed="X" n="0061b14"/> <lb ed="X" n="0061b15"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-C 又附冯太史请解有门颂书</cb:mulu><head>No. 954-C <lb ed="X" n="0061b16"/><lb ed="R101" n="0337b17"/> 又附冯太史请解有门颂书</head> <lb ed="X" n="0061b17"/> <lb ed="X" n="0061b18"/><lb ed="R101" n="0337b18"/><p xml:id="pX57p0061b1801">武林一别。闻问杳然。不审比日道体何似。震旦国 <lb ed="X" n="0061b19"/><lb ed="R101" n="0338a01"/>中天台种子。唯师一人。不可不自爱。倘药饵之暇。 <lb ed="X" n="0061b20"/><lb ed="R101" n="0338a02"/>望一思有门颂註惠教为感。即日秋序。凉风动帏。 <lb ed="X" n="0061b21"/><lb ed="R101" n="0338a03"/>浮生过客闪眼无常。我辈幸受法熏。倘一蹉过。与 <lb ed="X" n="0061b22"/><lb ed="R101" n="0338a04"/>庸人何异。愿师珍重。作我辈津樑。尊恙良<anchor xml:id="nkr_note_add_0061b2201" n="0061b2201"/><anchor xml:id="beg0061b2201" n="0061b2201"/>已<anchor xml:id="end0061b2201"/>。更祈 <lb ed="X" n="0061b23"/><lb ed="R101" n="0338a05"/>振锡以慰渴想。风便驰此不多。</p><p xml:id="pX57p0061b2313" cb:place="inline">七月一日弟子梦 <lb ed="X" n="0061b24"/><lb ed="R101" n="0338a06"/>祯和南</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0061c" n="0061c"/> <lb ed="X" n="0061c01"/> <lb ed="X" n="0061c02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-D 又附有门颂略解序</cb:mulu><head>No. 954-D <lb ed="X" n="0061c03"/><lb ed="R101" n="0338a07"/> 又附有门颂略解序</head> <lb ed="X" n="0061c04"/> <lb ed="X" n="0061c05"/><lb ed="R101" n="0338a08"/><p xml:id="pX57p0061c0501">宋时天台之教盛行。无论僧徒。即号为士大夫者。 <lb ed="X" n="0061c06"/><lb ed="R101" n="0338a09"/>类能言之。今观陈莹中先生所撰有门颂。抑何言 <lb ed="X" n="0061c07"/><lb ed="R101" n="0338a10"/>约義办也。今相去仅四五百年。而海内缁流。无能 <lb ed="X" n="0061c08"/><lb ed="R101" n="0338a11"/>擧天台一字一義者。况士大夫乎。妙峰觉法师奋 <lb ed="X" n="0061c09"/><lb ed="R101" n="0338a12"/>然为鸣阳孤凤。幾二十年。讲者或窃笑。斥为异物。 <lb ed="X" n="0061c10"/><lb ed="R101" n="0338a13"/>而法师益精其说。不为动。今则稍习矣。海内贤士 <lb ed="X" n="0061c11"/><lb ed="R101" n="0338a14"/>大夫。或有起而助法师者矣。惜余非其人也。因请 <lb ed="X" n="0061c12"/><lb ed="R101" n="0338a15"/>法师出有门颂略解行于世。以耸动今之士大夫。 <lb ed="X" n="0061c13"/><lb ed="R101" n="0338a16"/>台教中兴。在此一擧。余日望之。</p> <lb ed="X" n="0061c14"/><lb ed="R101" n="0338a17"/><p xml:id="pX57p0061c1401">万历甲申长至日<name role="" type="person">翰林院</name>编修教观弟子冯梦祯 <lb ed="X" n="0061c15"/><lb ed="R101" n="0338a18"/>谨撰</p></cb:div> <lb ed="X" n="0061c16"/> <lb ed="X" n="0061c17"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 954-E 刻三千有门颂解後序</cb:mulu><head>No. 954-E <lb ed="X" n="0061c18"/><lb ed="R101" n="0338b01"/> 刻三千有门颂解後序</head> <lb ed="X" n="0061c19"/> <lb ed="X" n="0061c20"/><lb ed="R101" n="0338b02"/><p xml:id="pX57p0061c2001">北齐大师。得龙树中论之道。一传于南嶽。再传于智 <lb ed="X" n="0061c21"/><lb ed="R101" n="0338b03"/>者。而後教观始著。权实理明。解行俱妙真可谓传<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0061c22"/><lb ed="R101" n="0338b04"/>心印。冠<g ref="#CB00746">罩</g>群宗者矣。唐有荆溪。宋有四明。咸称中兴 <lb ed="X" n="0061c23"/><lb ed="R101" n="0338b05"/>教主。故使居士宰官。同服甘露。梁肃陈瓘。皆其人也。 <lb ed="X" n="0061c24"/><lb ed="R101" n="0338b06"/>元明以来。此道不振。或有教无观。如贫数宝。或有观 <pb ed="X" xml:id="X57.0954.0062a" n="0062a"/> <lb ed="X" n="0062a01"/><lb ed="R101" n="0338b07"/>无教。以凡滥圣。神庙初年。妙峰老人起而唱之。一齐 <lb ed="X" n="0062a02"/><lb ed="R101" n="0338b08"/>众楚。傅不勝咻。开之冯居士乃力请解有门颂以为 <lb ed="X" n="0062a03"/><lb ed="R101" n="0338b09"/>士君子风。妙师辞达理莹。遂使缁素翕然向化。于今 <lb ed="X" n="0062a04"/><lb ed="R101" n="0338b10"/>又六十年。古板不可复睹。予念重闢草莱。实赖妙师 <lb ed="X" n="0062a05"/><lb ed="R101" n="0338b11"/>开之二大士力。故复较梓以报法恩。幷附莹中上明 <lb ed="X" n="0062a06"/><lb ed="R101" n="0338b12"/>智书。庶可互相发明。读者苟知介尔有心。即是不思 <lb ed="X" n="0062a07"/><lb ed="R101" n="0338b13"/>议有。即是妙假。即是圆教初门。即是法界。具足三千 <lb ed="X" n="0062a08"/><lb ed="R101" n="0338b14"/>诸法无欠无馀。岂非直指人心见性成<persName>佛</persName>。岂非不思 <lb ed="X" n="0062a09"/><lb ed="R101" n="0338b15"/>议境。圆具九法。成一大乘。不生退屈。不生上慢者耶。 <lb ed="X" n="0062a10"/><lb ed="R101" n="0338b16"/>噫。苟不读此。安知三大五小之妙。苟不精熟三大五 <lb ed="X" n="0062a11"/><lb ed="R101" n="0338b17"/>小。亦安知此颂此解之妙也哉。</p> <lb ed="X" n="0062a12"/><lb ed="R101" n="0338b18"/><p xml:id="pX57p0062a1201">古吴後学 智旭 拜识</p></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0055b1101" to="#end0055b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0056b2301" to="#end0056b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0057c1601" to="#end0057c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0057c1701" to="#end0057c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0060b1201" to="#end0060b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0060b1202" to="#end0060b1202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0060b1301" to="#end0060b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0060c0901" to="#end0060c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0060c1001" to="#end0060c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0061a0701" to="#end0061a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0061b2201" to="#end0061b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0055b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0055b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0056b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0056b2301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0057c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057c1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0057c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0057c1701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0060b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0060b1202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060b1202">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0060b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060b1301">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0060c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060c0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0060c1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0060c1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0061a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0061a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0061b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0061b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>